Número total de visualizações do Blogue
Pesquisar neste blogue
Aderir a este Blogue
Sobre o Blogue
SOBRE O BLOGUE:
Bragança, o seu Distrito e o Nordeste Transmontano são o mote para este espaço.
A Bragança dos nossos Pais, a Nossa Bragança, a dos Nossos Filhos e a dos Nossos Netos..., a Nossa Memória, as Nossas Tertúlias, as Nossas Brincadeiras, os Nossos Anseios, os Nossos Sonhos, as Nossas Realidades... As Saudades aumentam com o passar do tempo e o que não é partilhado, morre só... Traz Outro Amigo Também...
(Henrique Martins)
(Henrique Martins)
COLABORADORES LITERÁRIOS
COLABORADORES LITERÁRIOS: Paula Freire, Amaro Mendonça, António Carlos Santos, António Torrão, Fernando Calado, Conceição Marques, Humberto Silva, Silvino Potêncio, António Orlando dos Santos, José Mário Leite, Maria dos Reis Gomes, Manuel Eduardo Pires, António Pires, Luís Abel Carvalho, Carlos Pires, Ernesto Rodrigues, César Urbino Rodrigues, João Cameira, Rui Rendeiro Sousa e Jorge Oliveira Novo.
N.B. As opiniões expressas nos artigos de opinião dos Colaboradores do Blogue, apenas vinculam os respetivos autores.
segunda-feira, 1 de agosto de 2016
Passeio Pedestre Noturno - CARRAZEDA DE ANSIÃES
No dia 5 de Agosto, o Município de Carrazeda de Ansiães vai organizar mais um Passeio Pedestre Noturno.
A concentração está marcada às 21h30, na Praça do CITICA em Carrazeda de Ansiães e a chegada está prevista para as 23h30, na Associação de Linhares.
As informações e inscrições para esta actividade podem ser efectuadas na Loja Interativa de Turismo, de Terça a Domingo, no seguinte horário: 9h30 às 13h00 e das 14h00 às 17h30.
Atelier de Verão - CARRAZEDA DE ANSIÃES
De 6 a 8 de Agosto, das 15h00 às 17h00, o Museu da Memória Rural vai promover um atelier de jogos para os mais novos.
Se queres aprender mais sobre os jogos do tempo dos teus pais e avós, vem ao museu, estamos à tua espera ! Aprende a lançar o pião, a jogar ao rapa, ao io-iô, à macaca ou construir um papagaio ou uma boneca de papel.
Adere a esta iniciativa do Museu da Memória Rural e vem passar uma tarde divertida connosco.
Se queres aprender mais sobre os jogos do tempo dos teus pais e avós, vem ao museu, estamos à tua espera ! Aprende a lançar o pião, a jogar ao rapa, ao io-iô, à macaca ou construir um papagaio ou uma boneca de papel.
Adere a esta iniciativa do Museu da Memória Rural e vem passar uma tarde divertida connosco.
Constelações | Exposição de Luís Silva Carvalho abre portas a 4 de agosto
Vai estar patente na Galeria de Exposições da Casa da Cultura Mestre José Rodrigues a exposição “Constelações” da autoria de Luís Silva Carvalho. “Nesta exposição (…) é deixado ao espectador fruir, com toda a liberdade, as obras como um observador de estrelas.
Ele vai procurar sinalizar as imagens que se destacam e as relações que se podem estabelecer entre elas, determinadas não só pela proximidade mas também pela possibilidade de significado que lhes pode ser atribuída.” Constelações abrem portas a 4 de agosto e pode ser visitada até ao dia 2 de outubro, durante o horário de funcionamento da Galeria de Exposições.
Biografia do autor
Luís Silva Carvalho nasceu em Vila do Conde em 1952.
Estudou na Universidade de Medicina do Porto, tendo concluído a licenciatura em 1975. Começa desde 1969 a visitar museus e galerias, tendo ficado particularmente impressionado com as obras de Picasso, Matisse e Bacon. Em 1972 toma conhecimento das obras de Rothko e Johns. A partir de 1976 inicia-se na pintura.
Em 1983 realiza a sua primeira exposição individual na Galeria Roma e Pavia ( Porto). Desde então tem exposto regularmente os seus trabalhos, individualmente ou em grupo, em Portugal e Espanha.
Ele vai procurar sinalizar as imagens que se destacam e as relações que se podem estabelecer entre elas, determinadas não só pela proximidade mas também pela possibilidade de significado que lhes pode ser atribuída.” Constelações abrem portas a 4 de agosto e pode ser visitada até ao dia 2 de outubro, durante o horário de funcionamento da Galeria de Exposições.
Biografia do autor
Luís Silva Carvalho nasceu em Vila do Conde em 1952.
Estudou na Universidade de Medicina do Porto, tendo concluído a licenciatura em 1975. Começa desde 1969 a visitar museus e galerias, tendo ficado particularmente impressionado com as obras de Picasso, Matisse e Bacon. Em 1972 toma conhecimento das obras de Rothko e Johns. A partir de 1976 inicia-se na pintura.
Em 1983 realiza a sua primeira exposição individual na Galeria Roma e Pavia ( Porto). Desde então tem exposto regularmente os seus trabalhos, individualmente ou em grupo, em Portugal e Espanha.
Stória de la compra dun albardin an la feira de l Naso
Cumo miu armano Emílio me lembrou, hai yá muitos anhos, nuosso pai cuntou-mos la stória de la benda de ũa albarda, passada ne ls anhos quarenta de l seclo passado, antre l tiu Agusto Albardeiro i ũa mulhier, an la feira de l Naso.
L tiu Agusto era armano de l tiu Lázaro Albardeiro, a quien chamaban tamien tiu Lazarete, i pai de l tiu Agrepino, que beneríe a ser l gaiteiro de Angueira i a casar cula tie Marie Cachopa, i de la tie Justina Albardeira, que benerie a casar cul tiu Zé Canhotico. Penso que la partilha de la alcunha Albardeiro tenerá a ber cul oufício de l pai de l tiu Agusto i de l tiu Lázaro, que, cumo era questume, tenerá passado de l pai pa l filho más bielho.
Era l tiu Agusto inda nuobo i, por isso, nun habie muito tiempo que, seguindo l eisemplo de sou pai, tenie ampeçado a trabalhar, por sue cunta i risco, ne l oufício de albardeiro, passando a fazer albardas, molidas, arreios i atafals palas bestas: cabalhos, mulas i burros. Mas, nun bastaba fazer-los; era neçairo tamien haber quien ls cumprasse i, portanto, bender-los.
Cumo trabalhar ne l oufício solo pa ls fragueses de Angueira nun le daba ganha-pan nin sopas subrecientes pa l sustento de la família, iba, culs sous burros, cultibando ũas lheiras i terricas. Para alhá disso, apuso-se tamien a ancuntrar maneira d´arranjar outros fragueses i, assi, obtener maior ganho: ir a la feira de l Naso bender las albardas i ls atafals que tubisse prontos.
Ambora houbisse tamien las feiras de Malhadas, que era a uoito, de Caçareilhos, que era a 19, i la de Bumioso, que era a 25, nesse tiempo, la de l Naso, que era ne l die 22 de cada més, era la más fuorte de todas i aqueilha onde iba más gente. Isto para yá nun falarmos de las feiras d´anho que, ende, tenien lhugar: la de ls burros i de l arraial, a seis i a siete de setiembre, mesmo antes de l die de l Naso, que era a uoito desse més, la fiesta de maior nomeada ne l Praino Mirandés i ne ls cunceilhos a la buolta. La de l Naso era, puis, la feira de la perferência de l tiu Albardeiro ũa beç que ir a todas las outras nun le cumpensaba.
Ne l die 22 de maio, lhougo pula manhana, l tiu Agusto Albardeiro, mal se lhebantou de la cama i se zinjuou, puso-se lhougo a cargar l burro cun ũa albarda, molidas, arreios i atafals que tenie prontos para benda. Porparaba-se, assi, para cun outras pessonas de Angueira, pormanhana cedo, ir a la feira de l Naso. Que, de biespera, tenie cumbinado cul tiu Plilhas i l tiu Chafin, sous bezinos, que moraban tamien an Saiago, iren todos juntos a la feira. Inda pouco tiempo habie que l Sol tenie çpontado i yá todos staban prontos para, cumo habien cumbinado, se poneren a camino de l Naso.
Salindo de l lhargo de Saiago, antre la casa de ls Sidórios e de l tiu Zé Patuleia i la tie Glória Ronda, despuis de haberen passado por San Sebastian, Ourrieta Caliente i atrabessado subre la puonte de la Yedra pala marge squierda de la ribeira, antre ls sítios onde desaugan ls ribeiros de Funtecinas i l de ls Milanos, birórun caras a la Retuorta; atrabessando l ribeiro, chubiran la cuosta até l alto onde ampeça l caminho de Miranda i donde, caras a naciente, se abista l Gago i la Cierba, sítios por donde passa la marra antre Angueira i Samartino i la Speciosa; passando antre l Cascalhal, las Queijeiras i ls Palancares, despuis de haberen passado puls cruzeiros de Ourrieta ls Ninos i de Cruç de Canto i la marra, deixórun l termo de Angueira; cuntinando pul camino de Miranda, passórun an deslhado, a norte de la Speciosa, onde chegórun las bestas a l´auga ne l tanque de l Cereijal. Apuis de cerca de ũa hora i média de camino, inda antes de las dieç horas, alhá staban eilhes, finalmente, junto de l cruzeiro i mesmo prestes a chegar al campo de la feira de l Naso. Si que nun eran deboçones nin pormessas que, nesse die, tanto a els cumo a toda la outra gente que fui a la feira, ls lhebaba al Naso.
Pul caminho, cada qual montado an sue besta ou a pie, cumbersando antre eilhes, fúrun cuntando cousas de l trabalho i stórias de la bida de la gente de l pobo. Claro que cumo l sou burro iba carregado, l tiu Agusto tubo que l seguir a pie durante quaije dues léguas, que era más ou menos essa la çtância antre Angueira i l Naso.
Mas nun eran eilhes las únicas pessonas de Angueira que, nesse die, fúrun a la feira de l Naso. Tamien l tiu Zé Coiro, sue cunhada, la tie Regina Sicha, i outro cunhado deilha, l tiu Chico Piçarra, alhá fúrun, lhebando cada un deilhes ũa baca i un bitelo para ber se le bendien la cria. I tamien l tiu Felisberto Canoio, sue armana, la ti Glória Ronda, i l tiu Adriano, cun las alcunhas Prieto i Chabiano, até alhá lhebórun sous tagalhos de borregos, uns chibicos i un perro cada un, para ber se ancuntraban mercador que les pagasse bien pulas crias. I, pul caminho, passórun-le a la frente l tiu Rei, l tiu Zé Cruzes i l tiu Antonho Branco, de Abelhanoso, que, todos janotas i montados an sues burras, tamien iban a la feira, algun deilhes, probablemente, para tirar l retrato a la minuta.
Quando, pul meidie, l tiu Albardeiro i l tiu Chafin iban pals cabanhals pa quemer la posta an la taberna de la tie Ginga de Malhadas, dórun de caras cul l tiu Ernesto, l tiu Luís Quintanilha, l tiu Aran i l tiu Morais que, todos juntos, yá staban abancados nũa mesa de la taberna de la tie Gabriela de Sendin, eilhi mesmo al lhado de l cabanhal de ls ouribeiros. Nun parcendo ningun deilhes anfastiado, cada qual staba a trates a la sue posta i dun caneco de bino. I, puls bistos i a abaloar pula cara i la animaçon de alguns deilhes, la pinga de Sendin nun serie mala de todo!… Penso que la tie Ginja i la tie Gabriela serien dues de las taberneiras que, yá nesse tiempo, questumaban star siempre an la feira de l Naso.
Cumo, ondequiera que fusse, l tiu Morais questumaba ir montado an sou cabalho, çcunfio que fizo l caminho pa l Naso el solo. Custa-me a crer que stubisse cun pacência subreciente para, durante toda la caminada, star siempre a frenar l sou cabalho ou tener de quedar a la spera que ls burros que lhebaban ls sous bezinos l apanhassen i acumpanhassen até l Naso. Para alhá disso, tenie que tratar de la sua bida, la rezon que l lhebaba a la feira: cumprar ou apalabrar un bezerrico pa l bender ne l sou açouge an la fiesta de l Sagrado Coraçon de Jasus.
L caminho de Miranda ye aquel que, indo a pie ou montado nũa besta, puode seguir quien querga ir de Angueira, passando pula Speciosa, pul Naso i por Malhadas, até Miranda. Para quienquiera que seia de Angueira ou de Abelhanoso i baia pa l Naso, ye tamien este l melhor camino a seguir. Mas, para quien baia de San Joanico pa l Naso, l melhor será, despuis de l Sierro, passar pulas Tomadas, la Cruzica, l Ramalhal i las Lhameiras i seguir pula Speciosa até al Naso.
Al cuntrairo, quien benga de furgonerta ou de carro ligeiro de ls lhados de Miranda, pula strada nacional para Bumioso, cerca de dous quilómetros despuis de passar l posto de la raça mirandesa de Malhadas, mas, antes de Zenísio, al chegar al cimo de ũa reta cuns cientos de metros ne l praino, ancontra, a la dreita, la strada municipal que dá pala Speciosa i para Samartino. Birando para norte i seguindo pula strada municipal, alguns quilómetros i curbas más adelantre, despuis de passar algũas tierras de cultibo de cereals que hai de ambos ls lhados, lhougo a seguir al zbio pala strada municipal que dá pala Pruoba, passa, a la squierda de un çcampado que ten dous coretos de música; cuntinando an frente, passa puls cabanhals, ũas pequeinhas construçones térreas, an cantarie i cun abertura para l lhado naciente; despuis, passa ũa casa de dous pisos, algũas jinelas i cula forma de un cubo. Un cachico antes de l sítio, donde, seguindo pula squierda i, antes de birar caras a poniente, isto se quejir ir pala Speciosa, bei, a la dreita, la cerca al redor de l santuário del Naso: ũa eigreija, cun campanairo baixo, tamien de cantarie, que, de l lhado naciente i de la capielha-mor, ten cinco capielhas todas eilhas quaije iguals; drento de la cerca i antre essas capielhas i la eigreija hai ũa pequeinha lhagona d´auga; ne l lhado sul i mesmo an la cerca, hai un poço redondo i fondo, donde se puode tirar auga cula ruldana l cimo de l arco de fierro que ten subre las piedras que l cercan; a seguir a la cerca i caras a norte i a Samartino, hai ũa beiga praina cun alguns freznos para dar selombra, que ye l toural de la feira, i, despuis, ũas touças de carbalhicos i algũas tierras de cultibo.
L Naso, que stá a cerca de un quilómetro a naciente de la Speciosa i bários a poniente de la Pruoba, poboaçon a que pertenece, i más ou menos a meia çtância de la strada municipal que liga la de Miranda a Samartino, ye un de ls sítios prainos más altos de l Praino Mirandés. De l fondo de la cerca de l santuário, perto de l campanairo de la eigreija, birado a poniente, puode ber-se, al loinje, olhando a la buolta de sul para noroeste, muitos montes i sierras, ampeçando pula de Mogadouro, passando pulas de Bornes, de Nogueira, la más alta i l centro, de Montezinho i la de Sanábria más a noroeste.
Cuntinando a olhar de noroeste, ou seia de Sanábria, yá an Spanha, caras a naciente, bei-se, más cerca, cumo que ũa cadena de montes más baixos, onde, pul cimo, passa la raia que aparta las tierras de Pertual de las de Spanha, até la Senhora de la Lhuç, an Costatin. I, olhando agora de l lhado de la capielha-mor de la eigreija caras a naciente i a sueste, parcendo ser i cuntinar todo praino mesmo pulas tierras de Spanha, adbinan-se, para quien sabe, para alhá de Paradela, las arribas de l Douro.
Quien, de berano, pulas cinco horas de las tardes de suberrolho, cul cielo anubrado i l Sol ancubierto antre las nubres, fur de Miranda para Bumioso, despuis de Malhadas i antes de chegar a Zenísio, mas tamien se, stando ne l Naso, olhar caras a la Senhora de la Sierra, ten ũa bista splandorosa, un spetáculo quaije ineimaginable de linhas, cuntornos i zeinhos dourados de raios de lhuç que, cumo ũa cascata cula forma de un leque que se bai abrindo de riba para baixo i ilhuminando todo l hourizonte visible, se derraman por antre las nubres de quelores bariables antre branco i cinza. Debido a esta andefeniçón de quelores, l cielo i ls montes más çtantes cunfunden-se de tal maneira que mal se destinguen.
Ye todo tan lindo que quaije custa a crer que l que se bei seia real.
Anuncia-se, assi, ũa nuite que bai ser de muitos relhistros, que, cun pequeinhos, bariables i pouco ritmados anterbalos antre eilhes i benidos de sítios çfrentes, iran rasgando l cielo i ilhuminando la tierra, seguidos dũa sarabanda, an crecente, de fuortes trobones, que, ressonando i retumbando pulas ourrietas, farán tremer la alma de qualquiera crestiano i, sentindo-se amanaçado, poner-lo a rezar la Santa Bárbela Bendita… Enfin… ũa grande troboada, cun auga a cair gorda i a potes, capaç de abrir grandes i fondos galatones an las aradas i que, spalhando pul aire un oudor a tierra, há de amansiar i refrescar l tiempo.
Inda me lembra de, cumo que nũa maneira de ber relegiosa parcida cula bison militar de la funçon de ls castielhos de Miranda, Mogadouro, Penas Roias, Algoso, Outeiro i Bergância, eisistentes ne ls quatro cunceilhos bezinos – Miranda, Mogadouro, Bumioso i Bergância -, oubir mie mai falar de las cinco Senhoras, que, cuntando cula de l Naso i las que staban a la sue buolta, se abistaban ũas a las outras: la de Senhora la Lhuç, la Senhora de Balseman, an Chacin, la Senhora de la Sierra (de Nogueira) i la Senhora de la Ribeira, an Quintanilha. Ambora pense que seian estas, tengo dúbida subre se serie la Senhora de la Ribeira ou ũa outra an beç deilha.
A la feira de l Naso iba nesse tiempo gente de todos ls pobos deili a la buolta: Speciosa, Samartino, Cicuiro, Costantin, Paradela, Infanç, Pruoba, Malhadas, Dues Eigreijas, Sendin, Palaçuolo, Granja, Zenísio i inda de outras poboaçones de l cunceilho de Miranda; de Abelhanoso, Angueira, Caçareilhos, Bilasseco, San Joanico, Campo de Bíburas i mesmo de outros pobos de l cunceilho de Bumioso. Mas tamien questumaba ir gente de lhugares de outros cunceilhos más çtantes cumo l de Mogadouro. Assi, nun admira que, an la feira de l Naso, se juntasse siempre muita gente: ls lhabradores que iban para bender algun bitelo, ls pastores para bender ls borregos i als bezerreiros pa ls cumprar; las mulhieres para cumprar un corte de panho para mandar fazer algun bestido, ũas calças, jaqueta, camisa ou outra pieça de roupa i çapatos pa ls garotos ou mesmo algun cacharro de lhouça ou de lhata que stubisse a fazer falta an casa i, inda, uns rebuçadicos, ũas cabacas ou outros docicos pa ls garoticos; ls tendeiros, la maior parte deilhes de l Campo de Bíboras, i ls çapateiros; ls bendedores de nabalhas i ls de pipas, quaije todos de Palaçulo, i ls lhatoneiros; ls ouribeiros, buona parte deilhes de Mogadouro, ls taberneiros, l baratilho, las doceiras, cumo la tie Marie do Céu i la tie Zulmira de Caçareilhos, a bender rebuçados, cabacas, bolaixas i outros doces i ls sous licores, i, até, l cauteleiro de Miranda, que tamien alhá iba para bender bilhetes i cautelas de la loteria. I nin sequiera alhá faltaban ls ciegos, tocadores i cantadores de traigédias i d´outras stórias, i, até, ls jogadores de la burmelhina.
Se la parte sul de l recinto de la feira se anchie de barracas, de furgonetas i de gente, tamien la parte norte se anchie cun muitas dezenas de bacas, bitelos i alguns buis; de bestas i de ganados; de lhabradores, pastores i bezerreiros.
Inda me lembra que la seinha de l antresse de ls bezerreiros por algun bezerro, de siete ou uoito meses que stubisse pul toural, era bater-le cun sue bara ne l lhombo i preguntar bien alto:
– Quem no vende?
– Cá se lhe vende!… – respundie l duonho de la cria.
– Quanto quer pelo vitelo?
– Quero nove notas… que bem as vale!…
– Qual quê?! Está muito longe de valer tanto!… Se quiser cinco, compro-lho já!…
Era de notas de cien malreis que un i outro falaban. Que, ne l tiempo de la bida barata, era bien denheiro. I, claro, seguie-se un tiempo algo demorado a regatar antre eilhes: l bezerreiro a falar de ls defeitos de la cria i l duonho a amostrar que, para alhá de ser guapa, staba bien gorda; l cumprador a dezir que nun balie más de seis notas i l lhabrador a respundir que por menos de uoito nin pensar… Até que, despuis de muitas buoltas i grande regatar, un amigo de l bendedor traçaba al meio la çfrência. Assi, acababan por poner-se de acordo: un an bender-lo i outro an cumprar-lo por siete notas. I lhougo l bezerreiro sacaba del bolso un maço de notas donde tiraba ũa que, cumo sinal, passaba pala mano de l lhabrador. Mas, muitas bezes,por falta de acordo antre ambos, nun chegaban a fazer negócio.
Siete notas darien, anton, para ũa família de lhabradores cun algũas posses poder cumprar al ouribeç, nun de ls cabanhals de la feira mesmo l lhado de ls taberneiros, un cordon d´ouro pala filha más bielha que fusse mardoma ou stubisse pa casar.
Alhá pa l final de la tarde, l lhabrador lhebaba l bitelo para l bezerreiro l rebistar i, nun tenendo defeito, l carregar na furgoneta i le pagar l que quedara an falta.
Dezie-se i, puls porparos i filas de ls homes que iban a las touças que staban para alhá de l toural, tamien se puodie ber, que, eilhi, nun se bendie solo bitelos i borregos…
Se ls lhabradores, ls pastores i las mulhieres iban a pie ou de burro, la maior parte de ls mercadores i de ls bezerreiros iban an sues furgonetas onde lhebaban tamien las sues mercancias: roupa i trapos, calçado, reloijos, brincos i outros adornos d´ouro, doces, bários tipos de cacharros, bitelos i canhonos. Para alhá de ls mercadores i bezerreiros, poucos eran ls que, nesse tiempo, iban de carro a la feira. Ye que mui raros eran ls que, antón, tenien carro ligeiro.
Cun tanta gente que eilhi iba, l Naso, sítio donde, ne ls outros dies, reinaba la maior calma, ne ls dies de feira ou de fiesta, biraba quaije un mar de gente de las más bariadas poboaçones: era l barulho, l mobimiento, l andar de cá para alhá; eran las maiores bariedades de mercancias, las muitas cousas que era mui raro beren-se ne ls pobos de todos quantos iban a la feira; eran ls carros ligeiros i las furgonetas; eran las muitas dezenas de animals, bitelos, bacas i buis ne l toural; eran ls ganados de oubeilhas i canhonos i ls perros a guardar-los an las touças deili a la buolta; eran las bestas, ls burros, mulas i cabalhos; eran las nobidades; era tamien la gente i, subretodo, ls amigos de outros lhugares que, mui raramente i quaije solo an oucasiones specials cumo esta, se puodien ber…
Mas habie inda outras cousas que era questume ber, subretodo an la parte final de la feira: las chegas i lhuitas de buis de raça mirandesa i al zafios antre ls melhores i más coincidos jogadores de la barra de ls pobos a la buolta de l Naso.
Quanto a la chega de buis – ou touros, que, an las tierras de Miranda i ne ls arredores, nun habie buis capados –, ye berdade que als duonhos deilhes nun les gustaba muito, i a alguns deilhes nun les agradaba mesmo nada, ber l sou animal ambolbido nestas lhuitas. Ye que, ganhasse qual ganhasse, qualquiera un de ls dous buis an lhuita salie siempre cun alguns arranhones ne l cuorpo. Por isso, durante la maior parte de l die, l duonho nun deixaba l sou bui chegar-se ls outros. Assi, tenie todo l cuidado para que, ne l toural, cada un quedasse loinje de l´outro.
Mas habie alguns homes que andaban a la buolta de ls duonhos de ls buis que staban an la feirai que nun les lhargaban até cumbencir-los a chegar-los. Assi, la maior parte de las bezes, pul final de la tarde, alhá acababan por cunceder i nun se ouponeren a la chega.
Ls buis de raça mirandesa eran, i son, bichos mui pesados – l peso de ls maiores deilhes puodie bariar antre cerca de siete cientos i, mesmo até, más de mil quilos –, fuortes i brabos. Por isso, la chega tenie que ser despuis de ls outros animals teneren ido ambora de la feira.
Inda antes de la chega, un an frente de l´outro i cumo que an jeito de zafio, cada bui lhebantaba i abanaba muito l çufino i, roncando i ourniando muito i mui fuorte i alto, scarbaba la yerba i la tierra de l chano culas patas de la frente. Despuis, baixando la cabeça, lhançaban-se, cun toda la fuorça, un contra l outro. La lhuita, que era cabeça cun cabeça, ancaixadas ũa an la outra, cun reculos i marradas i cada qual a tentar arrastrar l outro, puodie durar até cerca de meia hora, subretodo se la fuorça de ls dous bichos fusse equilibrada, até que l más fuorte, dando-le cornadas de frente, de trás ou de sgueilha, cunseguisse arrastrar i lhebar l´outro a abandonar la lhuita i fugir. L bui bencido fugie, indo l que salisse bencedor a correr atrás del i a scornar-lo por trás.
La maior parte de las bezes fazien-se apostas nun ou noutro de ls buis de la lhuita, habendo mesmo arrelias antre ls apostadores, quien staba a ber i ls duonhos.
Claro que l duonho de l bui bencedor ficaba todo baidoso i mui orgulhoso. Tengo quaije la certeza que, quando chegasse a casa, irie dar al sou bui ũa buona raçon de centeno.
Pula sue amponência, fuorça i brabura, ne ls anhos sessenta haberien de ficar famosos, alguns buis de la Pruoba, de Samartino, de Zenísio, de Malhadas i de´outros pobos a la buolta.
Quanto ls zafios antre ls jogadores de la barra, que era un jogo de fuorça i jeito i que tanto puodie ser jogado cun fierro, peso ou piedra, todos eilhes bien pesados, cumo cũa reilha, tamien, cumo era questume, tenien lhugar ne l final de la feira. Nun sei, nin tengo cundiçones para çcubrir, quien ne l tiempo próprio de la stória, serien ls maiores jogadores de ls bários pobos a la buolta de l Naso. Mas lembra-me de oubir dezir que, ne ls anhos sessenta, alguns de ls de maior nomeada eran l Champanha, que era guarda fiscal, l Cebolho i l Madeiro, todos de Samartino, l Elias, filho de l cigano Zé Agusto i outros ciganos i inda l Çurra de la Pruoba, i l Abelino, que era inda un rapaç nuobo, de la Speciosa.
Ganhasse quien ganhasse, ou seia mandasse la piedra, l fierro, la reilha ou l peso de dieç quilos más loinje de la raia, mas sin la pisar nin passar, ficaba lhibre de tener pagar l cântaro de bino a que questumaban jogar. Que era a quien perdie que le tocaba pagar-lo… Cumbinaban un númaro de quatro ou cinco lhançamentos a fazer. I, cumo stá bien de ber, yá nesse tiempo, solo cuntaban ls que fussen bálidos.
Cumo era un jogo peligroso, porque l fierro, la reilha i l peso puodien scapar-se de la mano de l jogador i ir a bater i a ferir alguien que stubisse por a ber, nun deixaban por eilhi andar qualquiera garoto.
A la buolta de ls jogadores i de cada lhado de l spácio por onde lhançaban la piedra, l fierro, la reilha ou l peso, habie ũa ala chena de homes que staban eilhi a ber i a ancentibar cada jogador: uns trocien por uns i outros por outros, cunsante la amisade i l pobo donde uns i outros eran…
Terminado l zafio, todos ls que eilhi staban bebien a la saúde de ls jogadores mesmo de aqueilhes a que tocaba pagar l cântaro de bino.
Mal, cun aqueilhes amigos de Angueira – l tiu Plihas, l tiu Chafin i l tiu Agusto Albardeiro -, chegórun al Naso, cada un deilhes alhá abancou ne l sítio que era más de la sue cumbenência. L tiu Agusto, esse quedou eilhi, adelantre i yá un pouco loinje de la casa de la guarda, antre ls cabanhals i l poço, culs sous atafaios, molidas i albarda spalhados al sou redor.
Nun staba eilhi habie muito tiempo, quando se acerca del ũa mulhier inda nuoba que l saluda:
– Dius mos dé buonos dies, tiu home.
– Buonos dies mos dé Dius, tie moça.
Despuis de ber i apalpar bien la albarda, apunta par´eilha i pergunta:
– Anton, por quanto ye que bendeis este albardin?
– Pus, por ser para bós, ye solo por quinze malreis.
– Ah nó, tiu, que, por esse précio, ye mui caro!… You quinze malreis por el nun bos dou!…
– Olhai que nó!… Yá bistes bien l trabalho i l material desta albarda? Bonda ber la qualidade que tenen!…
– Pus olhai… you solo bos la compro se me la bendirdes por binte!…
– – Mas nin pensar!… Nun bedes que nun puodo, tie moça?!… Que, se bos la bendo por esse précio, tengo un perjuizo tan grande que me zgrácio i sou capaç de dar cabo de la mie bida toda!…
– Ah, puis you solo bos la compro se me la bendirdes por binte, nin más nin menos un teston, tiu albardeiro…
Despuis de algũas trocas de rezones i de muitas palabras antre ũa i l´outro, l tiu Albardeiro bira-se pala fraguesa i diç-le:
– Olhai, tie moça, cumo ye la purmeira que bendo, puis lhebai-la alhá!… Sei que bou perder muito denheiro, mas que seia!… Nun fai mal… que, l menos, ganho ũa fraguesa!
Pus bien feiras de l Naso hoube despuis dessa. Que todos ls santos dies 22 de cada més alhá staba l tiu Agusto Albardeiro culs sous arreios, atafaios i albardas pa ls bender an la feira. Até que un die se acerca del la mulhier a quien, alguns meses antes, tenie bendido la que dixo ser la purmeira albarda que fizo i le diç:
– Ah tiu Albardeiro, inda bien que bos beio!… Que stou mui zgustosa… nin sabeis cumo tengo andado relada!… Ye que l albardin que me bendistes saliu tan rúin que nun prestaba para nada!… Quedei mui mal serbida. Mal bos l cumprei, pouca serbentia tube. Ye que, un die, iba you sentada ne l albardin de l miu burro i quaije a chegar a ũa caleija, quando el ampeçou a lhebantar l çufino, a cheirar muito i a andar mui más ligeiro. Nun istantico, you i el stábamos quaije a apanhar un miu bezino que, más a la frente, seguie scarranchado an sue burra. Mas nun ye que l diacho de la burra andaba salida!…
– An Angueira, questumamos tamien dezir que anda zounesta… I, quando ũa burra assi stá, todo l cuidado ye pouco… que, nesta cundiçon, estes bichos son de pouca cunfiança!…
– Pus si!… L raio de l burro i de la burra ficórun tan tontos que se poniran a zornar, eilha ls pinotes i el a querer saltar-le pa l lhombo. Rais parta ls burros… que, nun sfergante, mos la armórun!… Chimpórun-mos a ambos ne l chano. Bá lá que ningun de nós se feriu!… Bien you le puxaba pula reata para trás, mas, qual quei!… Quien era capaç de detener l stapor de l burro? Nin l miu bezino cunseguiu tamien parar nin acalmar l sou animal! La burra a la frente i l burro atrás, desatórun ls dous nũa corrida pula caleija abaixo. L burro corrie tanto atrás deilha que, al roçar an las paredes, ls trampos i las silbas, nun bonda tener dado cabo de las alforjas qu´inda adrega an stragar tamien l albardin: rompiu-le l lhino, quedando la palha toda a la mostra! You i l miu bezino bien corrimos atrás deilhes… mas quien cunseguie apanhar-los?! La burra parcie inda más tonta cũa baca touronda!… I l raio de l burro staba cun tanta deboçon que nun paraba de correr atrás deilha!… I nun çcansou anquanto nun arrebantou cula silha. Assi, atirando culs trastes al aire, lhibrou-se, finalmente, de l albardin. I quedando a la sue buntade i sin qualquiera ampecilho, solo despuis de quaije ũa hora an la funçon i de haberen perdido la gana, ye que cunseguimos apanhar-los i apartar un de l´outra!…
Dando buoltas a la cabeça para ber cumo se habie de çafar i de ber-se lhibre de la fraguesa, tubo ũa eideia. Antón, ponendo un aire mui sério, l tiu Agusto bira-se pala mulher i diç-le:
– Ah, çculpai, tie moça, que staba yá quaije squecido!… Mas, agora que falestes, yá me stou a lembrar de bós!… Yá sei quien sodes!… Si, ye berdade que bos bendie ũa albarda!… I inda bien que benistes eiqui a tener cumigo. Ye que, agora me lembro, fustes bós que me paguestes cũa nota falsa de binte malreis!… Olhai, nun bos amportais de sperar eiqui un cachico anquanto you bou eilhi a chamar la guarda?!…
I, quaije cumo quien diç “olha, pon-te eiqui que hás de ber l castilho de Outeiro”, l tiu Albardeiro, lhebanta-se i fai que bai tener cula patrulha de la Guarda Republicana que nun andaba mui loinje d´eilhi. Mal l biu birar cuostas para chamar la guarda, la freguesa, çorrateiramente, puso-se a andar, l más rápido que puode, mesmo pa l meio de la feira, que era onde andaba más gente.
Passados tantos anhos, nun anteressa, agora, starmos eiqui a abaloar l porte de quienquiera que seia. Mas l cierto ye que, anquanto fui bibo, nunca más l tiu Agusto Albardeiro biu essa mulhier, nin an la feira nin an qualquiera outro lhugar. Ye que nunca más haberie de le poner la bista an riba…
Bocabulairo – vocabulário
Abaloar – avaliar \\ adabinar – adivinhar \\ adelantre – adiante \\ adbinar – adivinhar \\ adregar – conseguir \\ aire – ar \\ alhá – lá \\ al sou redor – à sua volta \\ amanaçado – ameaçado \\ amansiar – amansar \\ amolar – tramar \\ ampecilho – empecilho \\ amportar – importar \\ an – em \\ andefeniçón – indefinição \\ anfastiado – sem apetite \\ antresse – interesse \\ anubrado – nublado \\ apartar – separar \\ aponer-se – resolver \\ arada – terra lavrada \\ a trates – a tratar \\ baratilho – propagandista \\ beç – vez \\ benir – vir \\ bezino – vizinho \\ biespera – vêspera \\ bino – vinho \\ bison – visão \\ bista – vista \\ bonda – basta \\ buolta – volta \\ buono – bom \\ burmelhina – jogo da vermelhinha \\ cabanhal – alpendre coberto \\ çafar – livrar \\ caleija – caminho estreito entre muros \\ caliente – quente; campanairo – campanário \\ canhono – cordeiro \\ capaç – capaz \\ çcansar – descansar \\ çcampado – descampado, terreno sem construção, floresta ou cultivo \\ çculpar – desculpar \\ çfrência – diferença \\ cielo – céu \\ chano – chão \\ chibico – cabrito \\ chimpar – atirar ao chão \\ ciego – cego \\ çorrateiramente – inesperadamente \\ cresteano – cristão \\ çtância – distância \\ cũa – com uma \\ çufino – focinho \\ cula – com a \\ cul – com o \\ cumbenência – conveniência \\ cumbenir – convir \\ currida – corrida \\ deboçon – devoção \\ deilhes – deles \\ deili – dali \\ desatar – pôr-se a \\ deslhado – ao lado \\ die – dia \\ dieç – dez \\ Dius – Deus \\ duonho – dono \\ eideia – ideia \\ eilhi – ali \\ eiqui – aqui \\ eisemplo – exemplo \\ fragués – freguês, cliente \\ frenar – travar \\ frezno – freixo \\ fizo (verbo fazer) – fez \\ galaton – grande rego \\ gana – vontade \\ guapo – bonito \\ istantico – instante \\ l – o \\ la – a \\ lhatoneiro – latoeiro \\ lhebantar – levantar \\ lheira – leira \\ lhibrar – livrar \\ lhino – linho \\ lhombo – lombo \\ lhuç – luz \\ lhugar – lugar \\ lhuita – luta \\ loinje – longe \\ mai – mãe \\ malreis – mil réis, moeda de valor equivalente a um escudo \\ más – mais \\ meidie – meio dia \\ mercancia – mercadoria \\ mobimiento – movimento \\ mos – nos \\ nobidade – notícia \\ nubre – nuvem \\ nuobe – nove \\ ondequiera – onde quer \\ oucasion – ocasião \\ ouribeç/ouribeiro – ourives \\ ourniar – bramir dos bovinos \\ ourrieta – vale de terra arável e fértil \\ pa l – para o \\ pala – para a \\ pertenecer – pertencer \\ Pertual – Portugal \\ pormessa – promessa \\ porparar – preparar \\ porparos – preparativos \\ posta – naco de carne de vitela mirandesa assada ao lume \\ prestes – quase \\ pula – pela \\ puls bistos – pelos vistos \\ purmeira – primeira \\ pus – pois \\ qualquiera – qualquer \\ quei – quê \\ quejir (verbo querer) – quiser \\ quelor – cor \\ quemer – comer \\ quienquiera – quem quer \\ quier – quer \\ raia – fronteira \\ rebistar – ver se o animal tem qualquer defeito \\ regatar – regatear \\ relada – aborrecida \\ relhistro – relâmpago \\ rezon – razão \\ riba – cima \\ rúin – ruim \\ salida – fêmea com cio \\ scapar – ir embora \\ scornar – agredir com os chifres \\ seinha – sinal \\ selombra – sombra \\ sequiera – sequer \\ sfergante – instante \\ siete – sete \\ silha – correia para apertar a albarda \\ sodes (verbo ser) – sois \\ sou – seu \\ Spanha – Espanha \\ stória – estória \\ sperar – esperar \\ splandoroso – esplendoroso \\ squecido – esquecido \\ stragar – estragar \\ stapor – estupor \\ suberrolho – calor muito intenso \\ subreciente – suficiente \\ sue – sua \\ tagalho – pequeno rebanho \\ tener – ter \\ teston – tostão, dez centavos (do escudo) \\ tie – mulher \\ tiu – homem \\ touça – moita de pequenos carvalhos \\ trobones – trovões \\ touronda – vaca com cio \\ traste – coisa pouco útil ou que não presta \\ traigédia – tragédia \\ ũa – uma \\ uito – oito \\ you – eu \\ zafio – desafio \\ zbio – desvio \\ zeinho – desenho \\ zgraciar – desgraçar \\ zgustosa – desgostosa \\ zinjuar – tomar o pequeno almoço \\ zornar – zurrar \\ zounesta – (forma como, em Angueira, era designada uma) burra com cio
António Torrão
in:angueirablog.wordpress.com
L tiu Agusto era armano de l tiu Lázaro Albardeiro, a quien chamaban tamien tiu Lazarete, i pai de l tiu Agrepino, que beneríe a ser l gaiteiro de Angueira i a casar cula tie Marie Cachopa, i de la tie Justina Albardeira, que benerie a casar cul tiu Zé Canhotico. Penso que la partilha de la alcunha Albardeiro tenerá a ber cul oufício de l pai de l tiu Agusto i de l tiu Lázaro, que, cumo era questume, tenerá passado de l pai pa l filho más bielho.
Era l tiu Agusto inda nuobo i, por isso, nun habie muito tiempo que, seguindo l eisemplo de sou pai, tenie ampeçado a trabalhar, por sue cunta i risco, ne l oufício de albardeiro, passando a fazer albardas, molidas, arreios i atafals palas bestas: cabalhos, mulas i burros. Mas, nun bastaba fazer-los; era neçairo tamien haber quien ls cumprasse i, portanto, bender-los.
Cumo trabalhar ne l oufício solo pa ls fragueses de Angueira nun le daba ganha-pan nin sopas subrecientes pa l sustento de la família, iba, culs sous burros, cultibando ũas lheiras i terricas. Para alhá disso, apuso-se tamien a ancuntrar maneira d´arranjar outros fragueses i, assi, obtener maior ganho: ir a la feira de l Naso bender las albardas i ls atafals que tubisse prontos.
Ambora houbisse tamien las feiras de Malhadas, que era a uoito, de Caçareilhos, que era a 19, i la de Bumioso, que era a 25, nesse tiempo, la de l Naso, que era ne l die 22 de cada més, era la más fuorte de todas i aqueilha onde iba más gente. Isto para yá nun falarmos de las feiras d´anho que, ende, tenien lhugar: la de ls burros i de l arraial, a seis i a siete de setiembre, mesmo antes de l die de l Naso, que era a uoito desse més, la fiesta de maior nomeada ne l Praino Mirandés i ne ls cunceilhos a la buolta. La de l Naso era, puis, la feira de la perferência de l tiu Albardeiro ũa beç que ir a todas las outras nun le cumpensaba.
Ne l die 22 de maio, lhougo pula manhana, l tiu Agusto Albardeiro, mal se lhebantou de la cama i se zinjuou, puso-se lhougo a cargar l burro cun ũa albarda, molidas, arreios i atafals que tenie prontos para benda. Porparaba-se, assi, para cun outras pessonas de Angueira, pormanhana cedo, ir a la feira de l Naso. Que, de biespera, tenie cumbinado cul tiu Plilhas i l tiu Chafin, sous bezinos, que moraban tamien an Saiago, iren todos juntos a la feira. Inda pouco tiempo habie que l Sol tenie çpontado i yá todos staban prontos para, cumo habien cumbinado, se poneren a camino de l Naso.
Salindo de l lhargo de Saiago, antre la casa de ls Sidórios e de l tiu Zé Patuleia i la tie Glória Ronda, despuis de haberen passado por San Sebastian, Ourrieta Caliente i atrabessado subre la puonte de la Yedra pala marge squierda de la ribeira, antre ls sítios onde desaugan ls ribeiros de Funtecinas i l de ls Milanos, birórun caras a la Retuorta; atrabessando l ribeiro, chubiran la cuosta até l alto onde ampeça l caminho de Miranda i donde, caras a naciente, se abista l Gago i la Cierba, sítios por donde passa la marra antre Angueira i Samartino i la Speciosa; passando antre l Cascalhal, las Queijeiras i ls Palancares, despuis de haberen passado puls cruzeiros de Ourrieta ls Ninos i de Cruç de Canto i la marra, deixórun l termo de Angueira; cuntinando pul camino de Miranda, passórun an deslhado, a norte de la Speciosa, onde chegórun las bestas a l´auga ne l tanque de l Cereijal. Apuis de cerca de ũa hora i média de camino, inda antes de las dieç horas, alhá staban eilhes, finalmente, junto de l cruzeiro i mesmo prestes a chegar al campo de la feira de l Naso. Si que nun eran deboçones nin pormessas que, nesse die, tanto a els cumo a toda la outra gente que fui a la feira, ls lhebaba al Naso.
Pul caminho, cada qual montado an sue besta ou a pie, cumbersando antre eilhes, fúrun cuntando cousas de l trabalho i stórias de la bida de la gente de l pobo. Claro que cumo l sou burro iba carregado, l tiu Agusto tubo que l seguir a pie durante quaije dues léguas, que era más ou menos essa la çtância antre Angueira i l Naso.
Mas nun eran eilhes las únicas pessonas de Angueira que, nesse die, fúrun a la feira de l Naso. Tamien l tiu Zé Coiro, sue cunhada, la tie Regina Sicha, i outro cunhado deilha, l tiu Chico Piçarra, alhá fúrun, lhebando cada un deilhes ũa baca i un bitelo para ber se le bendien la cria. I tamien l tiu Felisberto Canoio, sue armana, la ti Glória Ronda, i l tiu Adriano, cun las alcunhas Prieto i Chabiano, até alhá lhebórun sous tagalhos de borregos, uns chibicos i un perro cada un, para ber se ancuntraban mercador que les pagasse bien pulas crias. I, pul caminho, passórun-le a la frente l tiu Rei, l tiu Zé Cruzes i l tiu Antonho Branco, de Abelhanoso, que, todos janotas i montados an sues burras, tamien iban a la feira, algun deilhes, probablemente, para tirar l retrato a la minuta.
Quando, pul meidie, l tiu Albardeiro i l tiu Chafin iban pals cabanhals pa quemer la posta an la taberna de la tie Ginga de Malhadas, dórun de caras cul l tiu Ernesto, l tiu Luís Quintanilha, l tiu Aran i l tiu Morais que, todos juntos, yá staban abancados nũa mesa de la taberna de la tie Gabriela de Sendin, eilhi mesmo al lhado de l cabanhal de ls ouribeiros. Nun parcendo ningun deilhes anfastiado, cada qual staba a trates a la sue posta i dun caneco de bino. I, puls bistos i a abaloar pula cara i la animaçon de alguns deilhes, la pinga de Sendin nun serie mala de todo!… Penso que la tie Ginja i la tie Gabriela serien dues de las taberneiras que, yá nesse tiempo, questumaban star siempre an la feira de l Naso.
Cumo, ondequiera que fusse, l tiu Morais questumaba ir montado an sou cabalho, çcunfio que fizo l caminho pa l Naso el solo. Custa-me a crer que stubisse cun pacência subreciente para, durante toda la caminada, star siempre a frenar l sou cabalho ou tener de quedar a la spera que ls burros que lhebaban ls sous bezinos l apanhassen i acumpanhassen até l Naso. Para alhá disso, tenie que tratar de la sua bida, la rezon que l lhebaba a la feira: cumprar ou apalabrar un bezerrico pa l bender ne l sou açouge an la fiesta de l Sagrado Coraçon de Jasus.
L caminho de Miranda ye aquel que, indo a pie ou montado nũa besta, puode seguir quien querga ir de Angueira, passando pula Speciosa, pul Naso i por Malhadas, até Miranda. Para quienquiera que seia de Angueira ou de Abelhanoso i baia pa l Naso, ye tamien este l melhor camino a seguir. Mas, para quien baia de San Joanico pa l Naso, l melhor será, despuis de l Sierro, passar pulas Tomadas, la Cruzica, l Ramalhal i las Lhameiras i seguir pula Speciosa até al Naso.
Al cuntrairo, quien benga de furgonerta ou de carro ligeiro de ls lhados de Miranda, pula strada nacional para Bumioso, cerca de dous quilómetros despuis de passar l posto de la raça mirandesa de Malhadas, mas, antes de Zenísio, al chegar al cimo de ũa reta cuns cientos de metros ne l praino, ancontra, a la dreita, la strada municipal que dá pala Speciosa i para Samartino. Birando para norte i seguindo pula strada municipal, alguns quilómetros i curbas más adelantre, despuis de passar algũas tierras de cultibo de cereals que hai de ambos ls lhados, lhougo a seguir al zbio pala strada municipal que dá pala Pruoba, passa, a la squierda de un çcampado que ten dous coretos de música; cuntinando an frente, passa puls cabanhals, ũas pequeinhas construçones térreas, an cantarie i cun abertura para l lhado naciente; despuis, passa ũa casa de dous pisos, algũas jinelas i cula forma de un cubo. Un cachico antes de l sítio, donde, seguindo pula squierda i, antes de birar caras a poniente, isto se quejir ir pala Speciosa, bei, a la dreita, la cerca al redor de l santuário del Naso: ũa eigreija, cun campanairo baixo, tamien de cantarie, que, de l lhado naciente i de la capielha-mor, ten cinco capielhas todas eilhas quaije iguals; drento de la cerca i antre essas capielhas i la eigreija hai ũa pequeinha lhagona d´auga; ne l lhado sul i mesmo an la cerca, hai un poço redondo i fondo, donde se puode tirar auga cula ruldana l cimo de l arco de fierro que ten subre las piedras que l cercan; a seguir a la cerca i caras a norte i a Samartino, hai ũa beiga praina cun alguns freznos para dar selombra, que ye l toural de la feira, i, despuis, ũas touças de carbalhicos i algũas tierras de cultibo.
L Naso, que stá a cerca de un quilómetro a naciente de la Speciosa i bários a poniente de la Pruoba, poboaçon a que pertenece, i más ou menos a meia çtância de la strada municipal que liga la de Miranda a Samartino, ye un de ls sítios prainos más altos de l Praino Mirandés. De l fondo de la cerca de l santuário, perto de l campanairo de la eigreija, birado a poniente, puode ber-se, al loinje, olhando a la buolta de sul para noroeste, muitos montes i sierras, ampeçando pula de Mogadouro, passando pulas de Bornes, de Nogueira, la más alta i l centro, de Montezinho i la de Sanábria más a noroeste.
Cuntinando a olhar de noroeste, ou seia de Sanábria, yá an Spanha, caras a naciente, bei-se, más cerca, cumo que ũa cadena de montes más baixos, onde, pul cimo, passa la raia que aparta las tierras de Pertual de las de Spanha, até la Senhora de la Lhuç, an Costatin. I, olhando agora de l lhado de la capielha-mor de la eigreija caras a naciente i a sueste, parcendo ser i cuntinar todo praino mesmo pulas tierras de Spanha, adbinan-se, para quien sabe, para alhá de Paradela, las arribas de l Douro.
Quien, de berano, pulas cinco horas de las tardes de suberrolho, cul cielo anubrado i l Sol ancubierto antre las nubres, fur de Miranda para Bumioso, despuis de Malhadas i antes de chegar a Zenísio, mas tamien se, stando ne l Naso, olhar caras a la Senhora de la Sierra, ten ũa bista splandorosa, un spetáculo quaije ineimaginable de linhas, cuntornos i zeinhos dourados de raios de lhuç que, cumo ũa cascata cula forma de un leque que se bai abrindo de riba para baixo i ilhuminando todo l hourizonte visible, se derraman por antre las nubres de quelores bariables antre branco i cinza. Debido a esta andefeniçón de quelores, l cielo i ls montes más çtantes cunfunden-se de tal maneira que mal se destinguen.
Ye todo tan lindo que quaije custa a crer que l que se bei seia real.
Anuncia-se, assi, ũa nuite que bai ser de muitos relhistros, que, cun pequeinhos, bariables i pouco ritmados anterbalos antre eilhes i benidos de sítios çfrentes, iran rasgando l cielo i ilhuminando la tierra, seguidos dũa sarabanda, an crecente, de fuortes trobones, que, ressonando i retumbando pulas ourrietas, farán tremer la alma de qualquiera crestiano i, sentindo-se amanaçado, poner-lo a rezar la Santa Bárbela Bendita… Enfin… ũa grande troboada, cun auga a cair gorda i a potes, capaç de abrir grandes i fondos galatones an las aradas i que, spalhando pul aire un oudor a tierra, há de amansiar i refrescar l tiempo.
Inda me lembra de, cumo que nũa maneira de ber relegiosa parcida cula bison militar de la funçon de ls castielhos de Miranda, Mogadouro, Penas Roias, Algoso, Outeiro i Bergância, eisistentes ne ls quatro cunceilhos bezinos – Miranda, Mogadouro, Bumioso i Bergância -, oubir mie mai falar de las cinco Senhoras, que, cuntando cula de l Naso i las que staban a la sue buolta, se abistaban ũas a las outras: la de Senhora la Lhuç, la Senhora de Balseman, an Chacin, la Senhora de la Sierra (de Nogueira) i la Senhora de la Ribeira, an Quintanilha. Ambora pense que seian estas, tengo dúbida subre se serie la Senhora de la Ribeira ou ũa outra an beç deilha.
A la feira de l Naso iba nesse tiempo gente de todos ls pobos deili a la buolta: Speciosa, Samartino, Cicuiro, Costantin, Paradela, Infanç, Pruoba, Malhadas, Dues Eigreijas, Sendin, Palaçuolo, Granja, Zenísio i inda de outras poboaçones de l cunceilho de Miranda; de Abelhanoso, Angueira, Caçareilhos, Bilasseco, San Joanico, Campo de Bíburas i mesmo de outros pobos de l cunceilho de Bumioso. Mas tamien questumaba ir gente de lhugares de outros cunceilhos más çtantes cumo l de Mogadouro. Assi, nun admira que, an la feira de l Naso, se juntasse siempre muita gente: ls lhabradores que iban para bender algun bitelo, ls pastores para bender ls borregos i als bezerreiros pa ls cumprar; las mulhieres para cumprar un corte de panho para mandar fazer algun bestido, ũas calças, jaqueta, camisa ou outra pieça de roupa i çapatos pa ls garotos ou mesmo algun cacharro de lhouça ou de lhata que stubisse a fazer falta an casa i, inda, uns rebuçadicos, ũas cabacas ou outros docicos pa ls garoticos; ls tendeiros, la maior parte deilhes de l Campo de Bíboras, i ls çapateiros; ls bendedores de nabalhas i ls de pipas, quaije todos de Palaçulo, i ls lhatoneiros; ls ouribeiros, buona parte deilhes de Mogadouro, ls taberneiros, l baratilho, las doceiras, cumo la tie Marie do Céu i la tie Zulmira de Caçareilhos, a bender rebuçados, cabacas, bolaixas i outros doces i ls sous licores, i, até, l cauteleiro de Miranda, que tamien alhá iba para bender bilhetes i cautelas de la loteria. I nin sequiera alhá faltaban ls ciegos, tocadores i cantadores de traigédias i d´outras stórias, i, até, ls jogadores de la burmelhina.
Se la parte sul de l recinto de la feira se anchie de barracas, de furgonetas i de gente, tamien la parte norte se anchie cun muitas dezenas de bacas, bitelos i alguns buis; de bestas i de ganados; de lhabradores, pastores i bezerreiros.
Inda me lembra que la seinha de l antresse de ls bezerreiros por algun bezerro, de siete ou uoito meses que stubisse pul toural, era bater-le cun sue bara ne l lhombo i preguntar bien alto:
– Quem no vende?
– Cá se lhe vende!… – respundie l duonho de la cria.
– Quanto quer pelo vitelo?
– Quero nove notas… que bem as vale!…
– Qual quê?! Está muito longe de valer tanto!… Se quiser cinco, compro-lho já!…
Era de notas de cien malreis que un i outro falaban. Que, ne l tiempo de la bida barata, era bien denheiro. I, claro, seguie-se un tiempo algo demorado a regatar antre eilhes: l bezerreiro a falar de ls defeitos de la cria i l duonho a amostrar que, para alhá de ser guapa, staba bien gorda; l cumprador a dezir que nun balie más de seis notas i l lhabrador a respundir que por menos de uoito nin pensar… Até que, despuis de muitas buoltas i grande regatar, un amigo de l bendedor traçaba al meio la çfrência. Assi, acababan por poner-se de acordo: un an bender-lo i outro an cumprar-lo por siete notas. I lhougo l bezerreiro sacaba del bolso un maço de notas donde tiraba ũa que, cumo sinal, passaba pala mano de l lhabrador. Mas, muitas bezes,por falta de acordo antre ambos, nun chegaban a fazer negócio.
Siete notas darien, anton, para ũa família de lhabradores cun algũas posses poder cumprar al ouribeç, nun de ls cabanhals de la feira mesmo l lhado de ls taberneiros, un cordon d´ouro pala filha más bielha que fusse mardoma ou stubisse pa casar.
Alhá pa l final de la tarde, l lhabrador lhebaba l bitelo para l bezerreiro l rebistar i, nun tenendo defeito, l carregar na furgoneta i le pagar l que quedara an falta.
Dezie-se i, puls porparos i filas de ls homes que iban a las touças que staban para alhá de l toural, tamien se puodie ber, que, eilhi, nun se bendie solo bitelos i borregos…
Se ls lhabradores, ls pastores i las mulhieres iban a pie ou de burro, la maior parte de ls mercadores i de ls bezerreiros iban an sues furgonetas onde lhebaban tamien las sues mercancias: roupa i trapos, calçado, reloijos, brincos i outros adornos d´ouro, doces, bários tipos de cacharros, bitelos i canhonos. Para alhá de ls mercadores i bezerreiros, poucos eran ls que, nesse tiempo, iban de carro a la feira. Ye que mui raros eran ls que, antón, tenien carro ligeiro.
Cun tanta gente que eilhi iba, l Naso, sítio donde, ne ls outros dies, reinaba la maior calma, ne ls dies de feira ou de fiesta, biraba quaije un mar de gente de las más bariadas poboaçones: era l barulho, l mobimiento, l andar de cá para alhá; eran las maiores bariedades de mercancias, las muitas cousas que era mui raro beren-se ne ls pobos de todos quantos iban a la feira; eran ls carros ligeiros i las furgonetas; eran las muitas dezenas de animals, bitelos, bacas i buis ne l toural; eran ls ganados de oubeilhas i canhonos i ls perros a guardar-los an las touças deili a la buolta; eran las bestas, ls burros, mulas i cabalhos; eran las nobidades; era tamien la gente i, subretodo, ls amigos de outros lhugares que, mui raramente i quaije solo an oucasiones specials cumo esta, se puodien ber…
Mas habie inda outras cousas que era questume ber, subretodo an la parte final de la feira: las chegas i lhuitas de buis de raça mirandesa i al zafios antre ls melhores i más coincidos jogadores de la barra de ls pobos a la buolta de l Naso.
Quanto a la chega de buis – ou touros, que, an las tierras de Miranda i ne ls arredores, nun habie buis capados –, ye berdade que als duonhos deilhes nun les gustaba muito, i a alguns deilhes nun les agradaba mesmo nada, ber l sou animal ambolbido nestas lhuitas. Ye que, ganhasse qual ganhasse, qualquiera un de ls dous buis an lhuita salie siempre cun alguns arranhones ne l cuorpo. Por isso, durante la maior parte de l die, l duonho nun deixaba l sou bui chegar-se ls outros. Assi, tenie todo l cuidado para que, ne l toural, cada un quedasse loinje de l´outro.
Mas habie alguns homes que andaban a la buolta de ls duonhos de ls buis que staban an la feirai que nun les lhargaban até cumbencir-los a chegar-los. Assi, la maior parte de las bezes, pul final de la tarde, alhá acababan por cunceder i nun se ouponeren a la chega.
Ls buis de raça mirandesa eran, i son, bichos mui pesados – l peso de ls maiores deilhes puodie bariar antre cerca de siete cientos i, mesmo até, más de mil quilos –, fuortes i brabos. Por isso, la chega tenie que ser despuis de ls outros animals teneren ido ambora de la feira.
Inda antes de la chega, un an frente de l´outro i cumo que an jeito de zafio, cada bui lhebantaba i abanaba muito l çufino i, roncando i ourniando muito i mui fuorte i alto, scarbaba la yerba i la tierra de l chano culas patas de la frente. Despuis, baixando la cabeça, lhançaban-se, cun toda la fuorça, un contra l outro. La lhuita, que era cabeça cun cabeça, ancaixadas ũa an la outra, cun reculos i marradas i cada qual a tentar arrastrar l outro, puodie durar até cerca de meia hora, subretodo se la fuorça de ls dous bichos fusse equilibrada, até que l más fuorte, dando-le cornadas de frente, de trás ou de sgueilha, cunseguisse arrastrar i lhebar l´outro a abandonar la lhuita i fugir. L bui bencido fugie, indo l que salisse bencedor a correr atrás del i a scornar-lo por trás.
La maior parte de las bezes fazien-se apostas nun ou noutro de ls buis de la lhuita, habendo mesmo arrelias antre ls apostadores, quien staba a ber i ls duonhos.
Claro que l duonho de l bui bencedor ficaba todo baidoso i mui orgulhoso. Tengo quaije la certeza que, quando chegasse a casa, irie dar al sou bui ũa buona raçon de centeno.
Pula sue amponência, fuorça i brabura, ne ls anhos sessenta haberien de ficar famosos, alguns buis de la Pruoba, de Samartino, de Zenísio, de Malhadas i de´outros pobos a la buolta.
Quanto ls zafios antre ls jogadores de la barra, que era un jogo de fuorça i jeito i que tanto puodie ser jogado cun fierro, peso ou piedra, todos eilhes bien pesados, cumo cũa reilha, tamien, cumo era questume, tenien lhugar ne l final de la feira. Nun sei, nin tengo cundiçones para çcubrir, quien ne l tiempo próprio de la stória, serien ls maiores jogadores de ls bários pobos a la buolta de l Naso. Mas lembra-me de oubir dezir que, ne ls anhos sessenta, alguns de ls de maior nomeada eran l Champanha, que era guarda fiscal, l Cebolho i l Madeiro, todos de Samartino, l Elias, filho de l cigano Zé Agusto i outros ciganos i inda l Çurra de la Pruoba, i l Abelino, que era inda un rapaç nuobo, de la Speciosa.
Ganhasse quien ganhasse, ou seia mandasse la piedra, l fierro, la reilha ou l peso de dieç quilos más loinje de la raia, mas sin la pisar nin passar, ficaba lhibre de tener pagar l cântaro de bino a que questumaban jogar. Que era a quien perdie que le tocaba pagar-lo… Cumbinaban un númaro de quatro ou cinco lhançamentos a fazer. I, cumo stá bien de ber, yá nesse tiempo, solo cuntaban ls que fussen bálidos.
Cumo era un jogo peligroso, porque l fierro, la reilha i l peso puodien scapar-se de la mano de l jogador i ir a bater i a ferir alguien que stubisse por a ber, nun deixaban por eilhi andar qualquiera garoto.
A la buolta de ls jogadores i de cada lhado de l spácio por onde lhançaban la piedra, l fierro, la reilha ou l peso, habie ũa ala chena de homes que staban eilhi a ber i a ancentibar cada jogador: uns trocien por uns i outros por outros, cunsante la amisade i l pobo donde uns i outros eran…
Terminado l zafio, todos ls que eilhi staban bebien a la saúde de ls jogadores mesmo de aqueilhes a que tocaba pagar l cântaro de bino.
Mal, cun aqueilhes amigos de Angueira – l tiu Plihas, l tiu Chafin i l tiu Agusto Albardeiro -, chegórun al Naso, cada un deilhes alhá abancou ne l sítio que era más de la sue cumbenência. L tiu Agusto, esse quedou eilhi, adelantre i yá un pouco loinje de la casa de la guarda, antre ls cabanhals i l poço, culs sous atafaios, molidas i albarda spalhados al sou redor.
Nun staba eilhi habie muito tiempo, quando se acerca del ũa mulhier inda nuoba que l saluda:
– Dius mos dé buonos dies, tiu home.
– Buonos dies mos dé Dius, tie moça.
Despuis de ber i apalpar bien la albarda, apunta par´eilha i pergunta:
– Anton, por quanto ye que bendeis este albardin?
– Pus, por ser para bós, ye solo por quinze malreis.
– Ah nó, tiu, que, por esse précio, ye mui caro!… You quinze malreis por el nun bos dou!…
– Olhai que nó!… Yá bistes bien l trabalho i l material desta albarda? Bonda ber la qualidade que tenen!…
– Pus olhai… you solo bos la compro se me la bendirdes por binte!…
– – Mas nin pensar!… Nun bedes que nun puodo, tie moça?!… Que, se bos la bendo por esse précio, tengo un perjuizo tan grande que me zgrácio i sou capaç de dar cabo de la mie bida toda!…
– Ah, puis you solo bos la compro se me la bendirdes por binte, nin más nin menos un teston, tiu albardeiro…
Despuis de algũas trocas de rezones i de muitas palabras antre ũa i l´outro, l tiu Albardeiro bira-se pala fraguesa i diç-le:
– Olhai, tie moça, cumo ye la purmeira que bendo, puis lhebai-la alhá!… Sei que bou perder muito denheiro, mas que seia!… Nun fai mal… que, l menos, ganho ũa fraguesa!
Pus bien feiras de l Naso hoube despuis dessa. Que todos ls santos dies 22 de cada més alhá staba l tiu Agusto Albardeiro culs sous arreios, atafaios i albardas pa ls bender an la feira. Até que un die se acerca del la mulhier a quien, alguns meses antes, tenie bendido la que dixo ser la purmeira albarda que fizo i le diç:
– Ah tiu Albardeiro, inda bien que bos beio!… Que stou mui zgustosa… nin sabeis cumo tengo andado relada!… Ye que l albardin que me bendistes saliu tan rúin que nun prestaba para nada!… Quedei mui mal serbida. Mal bos l cumprei, pouca serbentia tube. Ye que, un die, iba you sentada ne l albardin de l miu burro i quaije a chegar a ũa caleija, quando el ampeçou a lhebantar l çufino, a cheirar muito i a andar mui más ligeiro. Nun istantico, you i el stábamos quaije a apanhar un miu bezino que, más a la frente, seguie scarranchado an sue burra. Mas nun ye que l diacho de la burra andaba salida!…
– An Angueira, questumamos tamien dezir que anda zounesta… I, quando ũa burra assi stá, todo l cuidado ye pouco… que, nesta cundiçon, estes bichos son de pouca cunfiança!…
– Pus si!… L raio de l burro i de la burra ficórun tan tontos que se poniran a zornar, eilha ls pinotes i el a querer saltar-le pa l lhombo. Rais parta ls burros… que, nun sfergante, mos la armórun!… Chimpórun-mos a ambos ne l chano. Bá lá que ningun de nós se feriu!… Bien you le puxaba pula reata para trás, mas, qual quei!… Quien era capaç de detener l stapor de l burro? Nin l miu bezino cunseguiu tamien parar nin acalmar l sou animal! La burra a la frente i l burro atrás, desatórun ls dous nũa corrida pula caleija abaixo. L burro corrie tanto atrás deilha que, al roçar an las paredes, ls trampos i las silbas, nun bonda tener dado cabo de las alforjas qu´inda adrega an stragar tamien l albardin: rompiu-le l lhino, quedando la palha toda a la mostra! You i l miu bezino bien corrimos atrás deilhes… mas quien cunseguie apanhar-los?! La burra parcie inda más tonta cũa baca touronda!… I l raio de l burro staba cun tanta deboçon que nun paraba de correr atrás deilha!… I nun çcansou anquanto nun arrebantou cula silha. Assi, atirando culs trastes al aire, lhibrou-se, finalmente, de l albardin. I quedando a la sue buntade i sin qualquiera ampecilho, solo despuis de quaije ũa hora an la funçon i de haberen perdido la gana, ye que cunseguimos apanhar-los i apartar un de l´outra!…
Dando buoltas a la cabeça para ber cumo se habie de çafar i de ber-se lhibre de la fraguesa, tubo ũa eideia. Antón, ponendo un aire mui sério, l tiu Agusto bira-se pala mulher i diç-le:
– Ah, çculpai, tie moça, que staba yá quaije squecido!… Mas, agora que falestes, yá me stou a lembrar de bós!… Yá sei quien sodes!… Si, ye berdade que bos bendie ũa albarda!… I inda bien que benistes eiqui a tener cumigo. Ye que, agora me lembro, fustes bós que me paguestes cũa nota falsa de binte malreis!… Olhai, nun bos amportais de sperar eiqui un cachico anquanto you bou eilhi a chamar la guarda?!…
I, quaije cumo quien diç “olha, pon-te eiqui que hás de ber l castilho de Outeiro”, l tiu Albardeiro, lhebanta-se i fai que bai tener cula patrulha de la Guarda Republicana que nun andaba mui loinje d´eilhi. Mal l biu birar cuostas para chamar la guarda, la freguesa, çorrateiramente, puso-se a andar, l más rápido que puode, mesmo pa l meio de la feira, que era onde andaba más gente.
Passados tantos anhos, nun anteressa, agora, starmos eiqui a abaloar l porte de quienquiera que seia. Mas l cierto ye que, anquanto fui bibo, nunca más l tiu Agusto Albardeiro biu essa mulhier, nin an la feira nin an qualquiera outro lhugar. Ye que nunca más haberie de le poner la bista an riba…
Bocabulairo – vocabulário
Abaloar – avaliar \\ adabinar – adivinhar \\ adelantre – adiante \\ adbinar – adivinhar \\ adregar – conseguir \\ aire – ar \\ alhá – lá \\ al sou redor – à sua volta \\ amanaçado – ameaçado \\ amansiar – amansar \\ amolar – tramar \\ ampecilho – empecilho \\ amportar – importar \\ an – em \\ andefeniçón – indefinição \\ anfastiado – sem apetite \\ antresse – interesse \\ anubrado – nublado \\ apartar – separar \\ aponer-se – resolver \\ arada – terra lavrada \\ a trates – a tratar \\ baratilho – propagandista \\ beç – vez \\ benir – vir \\ bezino – vizinho \\ biespera – vêspera \\ bino – vinho \\ bison – visão \\ bista – vista \\ bonda – basta \\ buolta – volta \\ buono – bom \\ burmelhina – jogo da vermelhinha \\ cabanhal – alpendre coberto \\ çafar – livrar \\ caleija – caminho estreito entre muros \\ caliente – quente; campanairo – campanário \\ canhono – cordeiro \\ capaç – capaz \\ çcansar – descansar \\ çcampado – descampado, terreno sem construção, floresta ou cultivo \\ çculpar – desculpar \\ çfrência – diferença \\ cielo – céu \\ chano – chão \\ chibico – cabrito \\ chimpar – atirar ao chão \\ ciego – cego \\ çorrateiramente – inesperadamente \\ cresteano – cristão \\ çtância – distância \\ cũa – com uma \\ çufino – focinho \\ cula – com a \\ cul – com o \\ cumbenência – conveniência \\ cumbenir – convir \\ currida – corrida \\ deboçon – devoção \\ deilhes – deles \\ deili – dali \\ desatar – pôr-se a \\ deslhado – ao lado \\ die – dia \\ dieç – dez \\ Dius – Deus \\ duonho – dono \\ eideia – ideia \\ eilhi – ali \\ eiqui – aqui \\ eisemplo – exemplo \\ fragués – freguês, cliente \\ frenar – travar \\ frezno – freixo \\ fizo (verbo fazer) – fez \\ galaton – grande rego \\ gana – vontade \\ guapo – bonito \\ istantico – instante \\ l – o \\ la – a \\ lhatoneiro – latoeiro \\ lhebantar – levantar \\ lheira – leira \\ lhibrar – livrar \\ lhino – linho \\ lhombo – lombo \\ lhuç – luz \\ lhugar – lugar \\ lhuita – luta \\ loinje – longe \\ mai – mãe \\ malreis – mil réis, moeda de valor equivalente a um escudo \\ más – mais \\ meidie – meio dia \\ mercancia – mercadoria \\ mobimiento – movimento \\ mos – nos \\ nobidade – notícia \\ nubre – nuvem \\ nuobe – nove \\ ondequiera – onde quer \\ oucasion – ocasião \\ ouribeç/ouribeiro – ourives \\ ourniar – bramir dos bovinos \\ ourrieta – vale de terra arável e fértil \\ pa l – para o \\ pala – para a \\ pertenecer – pertencer \\ Pertual – Portugal \\ pormessa – promessa \\ porparar – preparar \\ porparos – preparativos \\ posta – naco de carne de vitela mirandesa assada ao lume \\ prestes – quase \\ pula – pela \\ puls bistos – pelos vistos \\ purmeira – primeira \\ pus – pois \\ qualquiera – qualquer \\ quei – quê \\ quejir (verbo querer) – quiser \\ quelor – cor \\ quemer – comer \\ quienquiera – quem quer \\ quier – quer \\ raia – fronteira \\ rebistar – ver se o animal tem qualquer defeito \\ regatar – regatear \\ relada – aborrecida \\ relhistro – relâmpago \\ rezon – razão \\ riba – cima \\ rúin – ruim \\ salida – fêmea com cio \\ scapar – ir embora \\ scornar – agredir com os chifres \\ seinha – sinal \\ selombra – sombra \\ sequiera – sequer \\ sfergante – instante \\ siete – sete \\ silha – correia para apertar a albarda \\ sodes (verbo ser) – sois \\ sou – seu \\ Spanha – Espanha \\ stória – estória \\ sperar – esperar \\ splandoroso – esplendoroso \\ squecido – esquecido \\ stragar – estragar \\ stapor – estupor \\ suberrolho – calor muito intenso \\ subreciente – suficiente \\ sue – sua \\ tagalho – pequeno rebanho \\ tener – ter \\ teston – tostão, dez centavos (do escudo) \\ tie – mulher \\ tiu – homem \\ touça – moita de pequenos carvalhos \\ trobones – trovões \\ touronda – vaca com cio \\ traste – coisa pouco útil ou que não presta \\ traigédia – tragédia \\ ũa – uma \\ uito – oito \\ you – eu \\ zafio – desafio \\ zbio – desvio \\ zeinho – desenho \\ zgraciar – desgraçar \\ zgustosa – desgostosa \\ zinjuar – tomar o pequeno almoço \\ zornar – zurrar \\ zounesta – (forma como, em Angueira, era designada uma) burra com cio
António Torrão
in:angueirablog.wordpress.com
Seis concelhos do distrito de Bragança com contratos de prospecção mineira aprovados
O governo aprovou novos contratos de pesquisa e prospecção mineira que incluem seis concelhos do distrito de Bragança, num total de 13 novas áreas concessionadas.
Os concelhos do nordeste transmontano incluídos nos novos contratos são: Mirandela, Vila Flor, Alfândega da Fé, Mogadouro, Torre de Moncorvo e Freixo de Espada à Cinta.
Os contratos foram aprovados pelo secretário Estado de Energia, Jorge Seguro Sanches, que referiu que se inserem na estratégia de dinamização do sector. Actualizar a Base Nacional de Recursos Mineiros e definir o novo Programa Nacional de Cartografia Geológica são alguns dos objectivos do governo.
O Programa Nacional de Cartografia Geológica será realizado pelo LNEG - Laboratório Nacional de Energia e Geologia e restantes organismos estatais.
Escrito por Brigantia
Sara Geraldes
Os concelhos do nordeste transmontano incluídos nos novos contratos são: Mirandela, Vila Flor, Alfândega da Fé, Mogadouro, Torre de Moncorvo e Freixo de Espada à Cinta.
Os contratos foram aprovados pelo secretário Estado de Energia, Jorge Seguro Sanches, que referiu que se inserem na estratégia de dinamização do sector. Actualizar a Base Nacional de Recursos Mineiros e definir o novo Programa Nacional de Cartografia Geológica são alguns dos objectivos do governo.
O Programa Nacional de Cartografia Geológica será realizado pelo LNEG - Laboratório Nacional de Energia e Geologia e restantes organismos estatais.
Escrito por Brigantia
Sara Geraldes
Ricardo Vilela o ciclista mais aguardado em Macedo e Bragança
Macedo de Cavaleiros e Bragança receberam, no fim-de-semana, a 78ª Volta a Portugal em Bicicleta. A cidade macedense há 19 anos que não acolhia uma etapa de chegada e é caso para dizer que o povo saiu à rua para ver a prova rainha do ciclismo nacional.
Ricardo Vilela, ciclista brigantino, era o mais esperado e agradeceu o apoio incondicional de toda a gente.
“É muito bom sentir este apoio de todos os brigantinos. Amanhã (domingo) será muito bom partir de casa”.
O ciclista da Caja Rural chegou a Macedo de Cavaleiros na 30ª posição e recordou o objectivo da equipa, colocar ciclistas “nos dez primeiros da classificação final”.
O vencedor da terceira etapa, que terminou, no sábado, em Macedo de Cavaleiros foi o australiano William Clarke e Rui Vinhas da W52/F.C.Porto vestiu de amarelo, camisola que manteve na etapa de ontem, que ligou Bragança à Senhora da Graça, que teve como vencedor Gustavo Veloso.
Na classificação geral, o brigantino Ricardo Vilela é 12º.
Sobre a chegada a Macedo de Cavaleiros, Joaquim Gomes, director da prova, considera que o percurso é excelente em termos de espectáculo apesar da sua dureza.
“É um percurso agreste, mas em termos desportivos é o que procuramos. Em conversa com o senhor presidente da autarquia de Macedo fiquei bastante satisfeito em ver a forma como entende a Volta a Portugal, não só como um evento desportivo mas como uma ferramenta de promoção territorial”.
No próximo ano, Macedo de Cavaleiros e Bragança invertem os papéis. A cidade brigantina volta a receber uma etapa de chegada e Macedo uma de partida.
Depois da subida ao Alto da Senhora da Graça, ontem, a Volta a Portugal em Bicicleta vai hoje para a quinta etapa, que liga Lamego a Viseu.
Escrito por Brigantia
Susana Madureira
Ricardo Vilela, ciclista brigantino, era o mais esperado e agradeceu o apoio incondicional de toda a gente.
“É muito bom sentir este apoio de todos os brigantinos. Amanhã (domingo) será muito bom partir de casa”.
O ciclista da Caja Rural chegou a Macedo de Cavaleiros na 30ª posição e recordou o objectivo da equipa, colocar ciclistas “nos dez primeiros da classificação final”.
O vencedor da terceira etapa, que terminou, no sábado, em Macedo de Cavaleiros foi o australiano William Clarke e Rui Vinhas da W52/F.C.Porto vestiu de amarelo, camisola que manteve na etapa de ontem, que ligou Bragança à Senhora da Graça, que teve como vencedor Gustavo Veloso.
Na classificação geral, o brigantino Ricardo Vilela é 12º.
Sobre a chegada a Macedo de Cavaleiros, Joaquim Gomes, director da prova, considera que o percurso é excelente em termos de espectáculo apesar da sua dureza.
“É um percurso agreste, mas em termos desportivos é o que procuramos. Em conversa com o senhor presidente da autarquia de Macedo fiquei bastante satisfeito em ver a forma como entende a Volta a Portugal, não só como um evento desportivo mas como uma ferramenta de promoção territorial”.
No próximo ano, Macedo de Cavaleiros e Bragança invertem os papéis. A cidade brigantina volta a receber uma etapa de chegada e Macedo uma de partida.
Depois da subida ao Alto da Senhora da Graça, ontem, a Volta a Portugal em Bicicleta vai hoje para a quinta etapa, que liga Lamego a Viseu.
Escrito por Brigantia
Susana Madureira
Equipas de Combate a Incêndios Nascentes reduzidas em Macedo de Cavaleiros
As Equipas de Combate a Incêndios Nascentes (ECIN) foram reduzidas de três para duas no quartel de Macedo de Cavaleiros.
Estas equipas têm que existir 24 horas dia, e estar prontas para uma intervenção imediata, para assegurarem a primeira intervenção em caso de incêndio florestal.
No DECIF (Dispositivo Especial de Combate a Incêndios Florestais), apresentado a 22 de abril, tinham sido atribuídas três equipas, o número que vinha a ser normal, mas, devido à dificuldade em angariar os 15 elementos necessários (cada equipa é composta por cinco operacionais), foram reduzidas para duas.
A Autoridade Nacional de Proteção Civil (ANPC) confirma esta informação, e acrescenta que esta situação foi reportada pelo Comando Distrital de Bragança, assim que lhe chegou ao conhecimento. Ainda de acordo com a ANPC, tal não compromete a eficácia de combate a incêndios, porque, além de ainda existirem duas equipas, “de acordo com a doutrina qualquer incêndio florestal que se verifique dentro ou fora da área deste Corpo de Bombeiros ou de qualquer outro, é alvo de um processo de triangulação de meios com base nos que se encontram mais próximos se numa resposta global em rede”, esclarece esta entidade.
Este é o primeiro ano que as ECIN são reduzidas em Macedo de Cavaleiros. Estas equipas são compostas por cinco bombeiros e um veículo de combate a incêndios, sendo que um dos elementos deve, preferencialmente, possuir graduação igual ou superior a Bombeiro de 1ª, assumindo a posição de chefe. Deve ainda integrar a formação um elemento com o curso de todo-o-terreno, para conduzir os veículos. Elementos no quadro de reserva, de honra, de comando, infantes, estagiários ou cadetes não podem fazer parte destas equipas, salvo ordem superior em contrário, devidamente justificada.
As Equipas de Combate a Incêndios Nascentes (ECIN) foram reduzidas de três para duas no quartel de Macedo de Cavaleiros. Neste momento, ainda decorre aquela que é considerada a fase mais crítica de combate a incêndios, a fase Charlie, que só termina a 30 de Setembro. Este ano, ainda não houve nenhuma ocorrência significativa no concelho macedense.
Escrito por ONDA LIVRE
Estas equipas têm que existir 24 horas dia, e estar prontas para uma intervenção imediata, para assegurarem a primeira intervenção em caso de incêndio florestal.
No DECIF (Dispositivo Especial de Combate a Incêndios Florestais), apresentado a 22 de abril, tinham sido atribuídas três equipas, o número que vinha a ser normal, mas, devido à dificuldade em angariar os 15 elementos necessários (cada equipa é composta por cinco operacionais), foram reduzidas para duas.
A Autoridade Nacional de Proteção Civil (ANPC) confirma esta informação, e acrescenta que esta situação foi reportada pelo Comando Distrital de Bragança, assim que lhe chegou ao conhecimento. Ainda de acordo com a ANPC, tal não compromete a eficácia de combate a incêndios, porque, além de ainda existirem duas equipas, “de acordo com a doutrina qualquer incêndio florestal que se verifique dentro ou fora da área deste Corpo de Bombeiros ou de qualquer outro, é alvo de um processo de triangulação de meios com base nos que se encontram mais próximos se numa resposta global em rede”, esclarece esta entidade.
Este é o primeiro ano que as ECIN são reduzidas em Macedo de Cavaleiros. Estas equipas são compostas por cinco bombeiros e um veículo de combate a incêndios, sendo que um dos elementos deve, preferencialmente, possuir graduação igual ou superior a Bombeiro de 1ª, assumindo a posição de chefe. Deve ainda integrar a formação um elemento com o curso de todo-o-terreno, para conduzir os veículos. Elementos no quadro de reserva, de honra, de comando, infantes, estagiários ou cadetes não podem fazer parte destas equipas, salvo ordem superior em contrário, devidamente justificada.
As Equipas de Combate a Incêndios Nascentes (ECIN) foram reduzidas de três para duas no quartel de Macedo de Cavaleiros. Neste momento, ainda decorre aquela que é considerada a fase mais crítica de combate a incêndios, a fase Charlie, que só termina a 30 de Setembro. Este ano, ainda não houve nenhuma ocorrência significativa no concelho macedense.
Escrito por ONDA LIVRE
Trinta Localidades espanholas e portuguesas da Raia participam no Encontro Internacional em torno da cultura e das artes cénicas
No sábado passado, dia 30 de julho, celebra-se em Pereña de la Ribera o III Encontro luso-espanhol de Seniores, integrando também o II Certame de teatro “Artistas da Fronteira”.
A partir das 10h00 os quase 1.000 seniores inscritos para participar neste encontro internacional puderam desfrutar das 15 representações de teatro, folclore, música e danças.
Nesta edição participam seniores procedentes de trinta localidades, de Espanha e Portugal, todas elas pertencentes ao Agrupamento Europeu de Cooperação Territorial Duero-Douro (AECT DUERO-DOURO).
O Duero-Douro organiza este encontro internacional com o objetivo de potenciar as relações entre as comunidades do seu território, no âmbito do seu objetivo do coesão territorial e de oportunidades partilhadas por todos os habitantes desta área de fronteira.
Este ano o encontro teve lugar em Pereña de la Ribera, onde foram preparados dois cenários simultâneos para as diferentes atuações. As peças de teatro foram encenadas no auditório municipal e as atuações folclore, música e dança apresentadas no Frontão Municipal.
A jornada contou ainda com uma “Gran Paella Popular” oferecida aos participantes, que sem dúvida, com o intuito de ajudar ao fortalecimento de laços e relações.
As várias atuações decorreram em contínuo e sem interrupção durante todo o dia, tendo sido protagonizadas pelos grupos participantes, constituídos por colectivos informais, artistas amadores e Universidades Seniores das aldeias e dos nossos concelhos que integram o agrupamento, e que começaram a ensaiar as suas apresentações há alguns meses, na expectativa da atuação pública neste encontro internacional.
A jornada foi coroada com a atuação dos pauliteiros de Miranda do Douro, grupo que encerrou este Encontro Internacional de povos e culturas.
O diretor do Agrupamento AECT Duero–Douro, José Luis Pascual, sublinhou o sucesso deste encontro que descreveu como “um autêntico espetáculo. Hoje congregamos na nossa terra 21 atuações entre teatro, folclore, música e canto. Chamo a atenção pra o facto de terem estado presentes cerca de um milhar de pessoas que demonstram que os nossos povos estão vivos”, disse o responsável citado pelo jornal local Salamanca al día.
Pelas 20:00 horas o certame foi encerrado com o regresso de dezenas de autocarros, levando com eles os seniores às aldeias de inde eram provenientes.
Este Encontro Internacional, organizado pelo AECT Duero-Douro, contou com a colaboração do Ayuntamiento de Pereña de la Ribera, cujo empenho e colaboração tornaram possível a realização de um evento desta envergadura.
in:noticiasdonordeste.pt
A partir das 10h00 os quase 1.000 seniores inscritos para participar neste encontro internacional puderam desfrutar das 15 representações de teatro, folclore, música e danças.
Nesta edição participam seniores procedentes de trinta localidades, de Espanha e Portugal, todas elas pertencentes ao Agrupamento Europeu de Cooperação Territorial Duero-Douro (AECT DUERO-DOURO).
O Duero-Douro organiza este encontro internacional com o objetivo de potenciar as relações entre as comunidades do seu território, no âmbito do seu objetivo do coesão territorial e de oportunidades partilhadas por todos os habitantes desta área de fronteira.
Este ano o encontro teve lugar em Pereña de la Ribera, onde foram preparados dois cenários simultâneos para as diferentes atuações. As peças de teatro foram encenadas no auditório municipal e as atuações folclore, música e dança apresentadas no Frontão Municipal.
A jornada contou ainda com uma “Gran Paella Popular” oferecida aos participantes, que sem dúvida, com o intuito de ajudar ao fortalecimento de laços e relações.
As várias atuações decorreram em contínuo e sem interrupção durante todo o dia, tendo sido protagonizadas pelos grupos participantes, constituídos por colectivos informais, artistas amadores e Universidades Seniores das aldeias e dos nossos concelhos que integram o agrupamento, e que começaram a ensaiar as suas apresentações há alguns meses, na expectativa da atuação pública neste encontro internacional.
A jornada foi coroada com a atuação dos pauliteiros de Miranda do Douro, grupo que encerrou este Encontro Internacional de povos e culturas.
O diretor do Agrupamento AECT Duero–Douro, José Luis Pascual, sublinhou o sucesso deste encontro que descreveu como “um autêntico espetáculo. Hoje congregamos na nossa terra 21 atuações entre teatro, folclore, música e canto. Chamo a atenção pra o facto de terem estado presentes cerca de um milhar de pessoas que demonstram que os nossos povos estão vivos”, disse o responsável citado pelo jornal local Salamanca al día.
Pelas 20:00 horas o certame foi encerrado com o regresso de dezenas de autocarros, levando com eles os seniores às aldeias de inde eram provenientes.
Este Encontro Internacional, organizado pelo AECT Duero-Douro, contou com a colaboração do Ayuntamiento de Pereña de la Ribera, cujo empenho e colaboração tornaram possível a realização de um evento desta envergadura.
in:noticiasdonordeste.pt
Desconto de 15% em algumas autoestradas entra em vigor na segunda-feira
O desconto de 15% a todos os veículos que circulem, em algumas autoestradas do interior do país e Algarve, a maioria ex-Scut (vias sem custos para o utilizador), entra às 00:00 de segunda-feira em vigor.
A medida, que consta de uma portaria governamental publicada no dia 20, abrange as autoestradas A23 Torres Novas - Guarda, A22 Lagos - Vila Real de Santo António e A24, entre Viseu e a fronteira de Vila Verde de Raia, no município de Chaves.
Os descontos estendem-se à autoestrada A4, denominada Transmontana, entre Amarante e Quintanilha (Bragança), mas deixa de fora o troço daquela via entre Matosinhos (Porto) e Amarante. Ainda na A4, no Túnel do Marão, recentemente inaugurado, o preço praticado já abrange os 15% de desconto, anunciou o Governo.
Abrangida é também a A25 entre Albergaria-a-Velha e Vilar Formoso, mas não no troço inicial, que liga Aveiro a Albergaria-a-Velha.
O ministério do Planeamento e das Infraestruturas anunciou ainda o alargamento do horário e de descontos especiais a veículos pesados de mercadorias nas referidas autoestradas: o regime em vigor desde 2012 de descontos adicionais de 10% no período diurno e 25% em período noturno e fim de semana para os pesados de mercadorias passa para 15% e 30%, respetivamente, e é alargado à autoestrada A4 e Túnel do Marão.
O período noturno também é alargado, em mais duas horas, tendo sido fixado entre as 20:00 e as 07:59 (sensivelmente 12 horas), quando até aqui a sua duração estava fixada entre as 21:00 e as 07:00.
Os descontos de 15% anunciados pelo Governo mereceram a crítica de várias comissões de utentes daquelas vias, que os consideraram insuficientes e reclamaram o fim das portagens.
Já empresários de Viana do Castelo consideraram "inconcebível" que a A28, que liga aquela cidade ao Porto, não tivesse sido incluída na lista das autoestradas com descontos.
O setor do turismo lamentou não ter sido ouvido pelo Governo sobre as reduções de portagens.
Agência Lusa
A medida, que consta de uma portaria governamental publicada no dia 20, abrange as autoestradas A23 Torres Novas - Guarda, A22 Lagos - Vila Real de Santo António e A24, entre Viseu e a fronteira de Vila Verde de Raia, no município de Chaves.
Os descontos estendem-se à autoestrada A4, denominada Transmontana, entre Amarante e Quintanilha (Bragança), mas deixa de fora o troço daquela via entre Matosinhos (Porto) e Amarante. Ainda na A4, no Túnel do Marão, recentemente inaugurado, o preço praticado já abrange os 15% de desconto, anunciou o Governo.
Abrangida é também a A25 entre Albergaria-a-Velha e Vilar Formoso, mas não no troço inicial, que liga Aveiro a Albergaria-a-Velha.
O ministério do Planeamento e das Infraestruturas anunciou ainda o alargamento do horário e de descontos especiais a veículos pesados de mercadorias nas referidas autoestradas: o regime em vigor desde 2012 de descontos adicionais de 10% no período diurno e 25% em período noturno e fim de semana para os pesados de mercadorias passa para 15% e 30%, respetivamente, e é alargado à autoestrada A4 e Túnel do Marão.
O período noturno também é alargado, em mais duas horas, tendo sido fixado entre as 20:00 e as 07:59 (sensivelmente 12 horas), quando até aqui a sua duração estava fixada entre as 21:00 e as 07:00.
Os descontos de 15% anunciados pelo Governo mereceram a crítica de várias comissões de utentes daquelas vias, que os consideraram insuficientes e reclamaram o fim das portagens.
Já empresários de Viana do Castelo consideraram "inconcebível" que a A28, que liga aquela cidade ao Porto, não tivesse sido incluída na lista das autoestradas com descontos.
O setor do turismo lamentou não ter sido ouvido pelo Governo sobre as reduções de portagens.
Agência Lusa
Subscrever:
Mensagens (Atom)
























